Η δικηγορική εταιρεία «ΜΙΧΑΗΛΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ» εκπροσώπησε επιτυχώς διάδικο ενώπιον του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο πλαίσιο προσφυγών ανάκλησης που ασκήθηκαν κατά πράξεων εκδοθεισών σε διαγωνιστική διαδικασία της Εθνικής Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας (Ε.Κ.Α.Π.Υ.) για τη σύναψη συμφωνίας-πλαίσιο με αντικείμενο την προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, καθώς και την παροχή υπηρεσιών συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης αυτού για το σύνολο των δημόσιων νοσοκομείων της χώρας, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 62.800.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Οι αποφάσεις που εκδόθηκαν παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων, καθώς ανέτρεψαν πάγια νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, συγχρόνως, χάραξαν νομολογιακή κατεύθυνση επί ζητήματος το οποίο δεν είχε έως σήμερα αποτελέσει αντικείμενο κρίσεως ούτε του Συμβουλίου της Επικρατείας ούτε των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Ειδικότερα, το Δικαστήριο υιοθέτησε, με ιδιαίτερη σαφήνεια, ευρεία ερμηνευτική προσέγγιση ως προς την έννοια του κόστους κύκλου ζωής της σύμβασης κατά το άρθρο 86 του ν. 4412/2016, δεχόμενο ότι δύνανται να αξιολογούνται παράγοντες συνδεόμενοι με οποιαδήποτε πτυχή της σύμβασης και σε οποιοδήποτε στάδιο του κύκλου ζωής της, ακόμη και όταν οι παράγοντες αυτοί δεν ενσωματώνονται αμέσως στην υλική υπόσταση του υπό προμήθεια αγαθού ή της παρεχόμενης υπηρεσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, κρίθηκε ότι, για τη διαμόρφωση της συγκριτικής τιμής ενός ιατροτεχνολογικού προϊόντος, δύναται να συνεκτιμάται και το κόστος συντήρησης των προμηθευόμενων ειδών που ενδέχεται να ανακύψει σε βάθος χρόνου, ανεξαρτήτως του ότι οι υπηρεσίες συντήρησης δεν συνιστούν μέρος του φυσικού αντικειμένου των υπό ανάθεση συμβάσεων. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο δέχθηκε περαιτέρω ότι οι υπηρεσίες συντήρησης, αποτελούσες οργανικό στοιχείο του πλέγματος των απαιτήσεων της αναθέτουσας αρχής, το οποίο αποβλέπει στη διασφάλιση της πλήρους και αδιάλειπτης λειτουργικότητας του εξοπλισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της προβλεπόμενης δεκαετίας προς εξυπηρέτηση της εύρυθμης λειτουργίας των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, τελούν σε άμεση και ουσιώδη συνάφεια με το αντικείμενο των συμφωνιών-πλαίσιο. Υπό τα δεδομένα αυτά, και ανεξαρτήτως του ότι οι υπηρεσίες συντήρησης δεν υπάγονται τυπικώς στο κύριο αντικείμενο των εν λόγω συμφωνιών-πλαίσιο, η πρόβλεψη του κόστους συντήρησης του εξοπλισμού ως κριτηρίου ανάθεσης κατά το στάδιο της προμήθειας παρίσταται νομίμως επιτρεπτή, καθόσον συνδέεται λειτουργικώς με την κοστολόγηση του κύκλου ζωής του υπό προμήθεια εξοπλισμού και υπηρετεί την ανάδειξη της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς σε βάθος χρόνου.
Συνεπώς, η συνεκτίμηση του εν λόγω κόστους επιτρέπει μία ολιστική και σφαιρική οικονομική θεώρηση της προμήθειας και αποκαλύπτει το πραγματικό κόστος αυτής, διασφαλίζοντας ότι η επιλεγόμενη προσφορά είναι πράγματι η πλέον συμφέρουσα σε βάθος χρόνου και αποκλείοντας το ενδεχόμενο μετακύλισης χαμηλού κόστους κτήσης σε μεταγενέστερο κόστος συντήρησης.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο διέκρινε μεταξύ της κύριας σύμβασης προμήθειας και των μελλοντικών αυτοτελών συμβάσεων συντήρησης, κρίνοντας ότι, όταν η συντήρηση δεν αποτελεί αντικείμενο της κρινόμενης συμφωνίας-πλαίσιο και η χρηματοδότηση αφορά αποκλειστικά την προμήθεια του εξοπλισμού, ο έλεγχος νομιμότητας των μελλοντικών συμβάσεων συντήρησης εκφεύγει του τρέχοντος σταδίου ελέγχου. Η τήρηση της νομιμότητας ανάθεσης των εν λόγω συμβάσεων συντήρησης — είτε μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης κατ’ άρθρο 32 ν. 4412/2016, είτε μέσω απευθείας ανάθεσης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις — θα αποτελέσει αντικείμενο αυτοτελούς ελέγχου νομιμότητας κατά το στάδιο έγκρισης στο μέλλον των σχετικών σχεδίων συμβάσεων. Ωστόσο, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η συνεκτίμηση του κόστους συντήρησης ως στοιχείου της κοστολόγησης του κύκλου ζωής είναι κατ’ αρχήν θεμιτή και συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο, ενώ εκείνο που δεν δύναται να ελεγχθεί στο παρόν στάδιο είναι η νομιμότητα μελλοντικών συμβάσεων που δεν αποτελούν ακόμη αντικείμενο της διαδικασίας ανάθεσης.
Επισυνάπτεται, συναφώς, μια εκ των αποφάσεων του Εβδόμου Τμήματος του ΕλΣυν.
